شیرهای آب جوش فوری در آشپزخانه‌های تجاری و ادارات: مشخصات شیرهای توزیع‌کنندهٔ ۹۸ درجهٔ سانتیگراد با محافظت ترموستاتیک

شیر آب جوشان ۹۸ درجهٔ سانتی‌گراد، قوری، ظرف آب جوشان بزرگ و دستگاه‌های ده‌لیتری جوشاندن آب را از نقطهٔ چای‌خوری حذف می‌کند. همچنین آب نزدیک به نقطهٔ سوختگی را در پشت یک اهرم تکی در راهرویی قرار می‌دهد که هر کسی می‌تواند به آن برسد و آن را فشار دهد. این تنش، تمام مسئلهٔ مشخص‌سازی را تشکیل می‌دهد و دلیل آن است که دستگاه پخش‌کنندهٔ آب جوشان باید به‌عنوان یک سیستم آب و نه به‌عنوان یک وسیلهٔ جداگانه مشخص شود.

دو محصول در یک جعبه

شیر آب جوشان فوری در واقع شیری است که روی سطح کار نصب می‌شود و زیر آن یک بخاری قرار دارد. این بخاری آب را در ظرفی عایق‌بندی‌شده و تحت فشار، تقریباً در دمای ۹۶ تا ۹۹ درجه سانتی‌گراد نگه می‌دارد؛ و شیر آب را از طریق دهانه‌ای عایق‌بندی‌شده با قابلیت لمس خنک، به‌صورت جریانی اندازه‌گیری‌شده یا آزاد تحویل می‌دهد.

واحدهای تهویه‌شده و غیرتهویه‌شده در مشخصات فنی رفتار متفاوتی از خود نشان می‌دهند. بخاری آب جوشان غیرتهویه‌شده یک ظرف تحت فشار است و در چارچوب مقررات تجهیزات تحت فشار ۱۹۹۹ قرار می‌گیرد؛ بنابراین باید توسط فردی صلاحیت‌دار نصب و راه‌اندازی شود و این امر باید در اعلامیه ثبت گردد. واحد تهویه‌شده از این الزام خارج است، اما در طبقات بالاتر فشار کاهش می‌یابد و نیازمند ترتیبی جداگانه برای منبع آب است.

بیشتر سازندگان حداکثر دمای تحویل را به‌دلیل دلیلی عملی در ۹۸ درجه سانتی‌گراد تعیین می‌کنند: در دمای ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد آب تبخیر می‌شود و رسوب آهک به‌صورت نامطلوبی همراه با افزایشی قابل تشخیص توسط کیسه چای ایجاد نمی‌شود.

پرونده سوختگی اولویت اول است

آب در دمای ۶۰ درجه سانتی‌گراد می‌تواند در کمتر از یک ثانیه باعث سوختگی کامل لایه‌های پوست شود و خطر آن بالاتر از این دما به‌سرعت افزایش می‌یابد. بنابراین، شیر آب جوش برای ظرف شست‌وشوی دست نیست — و هرگز نباید به‌عنوان شیر آب گرم آن ظرف در نظر گرفته شود. در جاهایی که نقطهٔ چای‌سازی در کنار ظرف شست‌وشو قرار دارد — که این وضعیت در بیشتر دفاتر و بسیاری از آشپزخانه‌های تجاری رایج است — ظرف شست‌وشو نیازمند تأمین جداگانهٔ آب گرم با کنترل دقیق است.

اینجا جایی است که شیرهای ترموستاتیک مخلوط‌کننده (TMV) باید نصب شوند. این شیرها آب گرم ذخیره‌شده را در نقطهٔ مصرف تا دمای ایمنی مناسب مخلوط می‌کنند. استانداردهای محصول حاکم عبارتند از BS EN 1111:2017 برای شیرهای ترموستاتیک مخلوط‌کنندهٔ فشار بالا و BS EN 1287:2017 برای انواع فشار پایین.

TMV2، TMV3 و حوزهٔ کاربرد هر یک

در بریتانیا، شیرهای TMV تحت طرح‌های گواهی‌دهندهٔ BuildCert TMV2 و TMV3 تأیید می‌شوند. TMV2 ردهٔ مسکونی و تجاری عمومی است. TMV3 ردهٔ مراقبت‌های بهداشتی و پرخطرتر است و همین رده در HTM 04-01 — یادداشت فنی بهداشتی که ایمنی آب در مراکز بهداشتی را پوشش می‌دهد — مورد ارجاع قرار گرفته است.

اگر پروژه‌ی شما بیمارستان، خانه‌ی مراقبت، مدرسه‌ای با کاربران آسیب‌پذیر یا ساختمانی با عملکرد ثبت‌شده‌ی مراقبتی است، در نقطه‌ی مصرف از TMV3 استفاده کنید و این را در مناقصه ذکر نمایید. برای دفاتر عادی و آشپزخانه‌های تجاری، معمولاً TMV2 در سینک کافی است — اما شیر آب جوش همچنان نیازمند ایمنی مهندسی اختصاصی خود است، نه TMV.

این ایمنی مهندسی حداقل شامل موارد زیر می‌شود: دهانه‌ی عایق‌شده با قابلیت لمس خنک؛ اهرم دو عملکردی یا اهرمی که برای تخلیه نیازمند فشار مستمر است تا لمس اتفاقی تک‌باره جریانی را آغاز نکند؛ قفل ایمنی برای عملکرد جوشاندن؛ قطع‌کننده‌ی خشک‌جوش برای محافظت از المنت و کاربر؛ و سیستم تنظیم فشار برای واحدهای بدون مخزن.

جایی که استفاده از TMV مجاز نیست

هرگز نباید شیر مخلوط‌کنندهٔ دما (TMV) را به خروجی آب جوش یا خروجی آب آشامیدنی نصب کرد. شیر مخلوط‌کننده، اتصال عرضی بین آب گرم و سرد ایجاد می‌کند و در قسمت پایین‌دست خروجی نوشیدنی یا خروجی تماس با دهان، دقیقاً همان مسیر آلودگی است که مقررات تأمین آب (تجهیزات آب) ۱۹۹۹ برای جلوگیری از آن وضع شده‌اند. شیرهای آب جوش و نقاط آشامیدنی به‌صورت جداگانه و بدون اختلاط تأمین می‌شوند.

حفاظت در برابر برگشت جریان آب همچنان الزامی است. بر اساس استاندارد EN ۱۷۱۷ و مقررات تجهیزات آب، خروجی دستگاه توزیع نوشیدنی بالای سینک معمولاً در ردهٔ دستهٔ سیال ۳ قرار می‌گیرد؛ بنابراین این دستگاه نیازمند فاصلهٔ هوایی تأییدشده یا یک مانع مکانیکی مؤثر در برابر برگشت جریان است. کل مجموعه باید دارای تأییدیهٔ WRAS باشد و موادی که با آب آشامیدنی تماس دارند، باید الزامات مقررات ۳۱ را در زمینهٔ تأیید مواد و محصولات برآورده کنند.

لژیونلا و دستورالعمل عملیاتی ACOP L8 همپوشانی دارند

هرگونه آب گرم ذخیره‌شده، پرسشی دربارهٔ باکتری لژیونلا ایجاد می‌کند. کد روش‌های تأییدشدهٔ عملی L8 و راهنمای پشتیبان آن HSG274 بخش ۲، خواستار نگهداری آب گرم ذخیره‌شده در دمای ۶۰ درجهٔ سانتی‌گراد و توزیع آن در دمای ۵۵ درجهٔ سانتی‌گراد هستند، در حالی که آب سرد باید زیر ۲۰ درجهٔ سانتی‌گراد نگه داشته شود. دمای بویلر تولیدکنندهٔ آب جوش (۹۶ تا ۹۹ درجهٔ سانتی‌گراد) از نظر حرارتی برای باکتری لژیونلا درون ظرف خود بسیار نامساعد است — اما لوله‌کشی، شاخه‌های انعطاف‌پذیر و هر قسمت مرده‌ای که در اطراف آن وجود دارد، چنین شرایطی را ندارند.

کنترل‌های عملی: طول قسمت‌های مرده را کمتر از یک متر نگه دارید؛ نقاط چای‌ساز کم‌مصرف را طبق برنامه‌ای ثبت‌شده فشار دهید؛ و واحد تولید آب جوش را به شاخه‌ای بلند و بدون عایق‌بندی که دمای آن به ۴۰ درجهٔ سانتی‌گراد می‌رسد، متصل نکنید.

جایگاه شیر آب جوش در بستهٔ مشخصات

یک پرسش که ارزش حل‌شدن در ابتدای پروژه را دارد این است: صاحب شیر کیست؟ در بیشتر پروژه‌ها، واحد تولید آب جوش توسط پیمانکار تجهیزات داخلی به‌عنوان یک وسیلهٔ جداگانه خریداری می‌شود، در حالی که شیر مخلوط‌کنندهٔ دمایی (TMV) و طراحی سیستم تأمین آب، مسئولیت مشاور مکانیکی است. این تقسیم‌بندی موجب می‌شود شیر آب جوش ۹۸ درجه‌ای روی شاخه‌ای بدون عایق‌بندی نصب شود و هیچ سندی از شیر مخلوط‌کننده وجود نداشته باشد.

آن را در قالب یک سند رسمی تنظیم کنید. شیر آب جوش، شیر مخلوط‌کننده دما (TMV)، دستگاه جلوگیری از بازگشت جریان و برنامهٔ شستشو را در یک نقشهٔ واحد خدمات آب قرار دهید و یک طرف را به‌عنوان مسئول راه‌اندازی هر سه قطعه به‌صورت همزمان تعیین کنید. اتصال بخاری به منبع تغذیهٔ قابل قطع با یک کلید جداکنندهٔ بالای سطح کار — نه زیر آن — جزئیاتی است کوچک اما مؤثر که می‌تواند از توقف غیرمنتظرهٔ سیستم پس از شش ماه جلوگیری کند.

وضعیت حالت آماده‌به‌کار (Standby) را نیز بررسی کنید. بخاری آب جوش در طول روز مقدار کمی آب را در مخزن خود گرم نگه می‌دارد؛ بنابراین اتلاف حرارتی آن در حالت استراحت، زمان گرم‌شدن مجدد و ردهٔ عایق‌بندی آن باید در مستندات مناقصه همراه با شیر ذکر شوند. یک دستگاه با عایق‌بندی ضعیف در ساختمانی که ۲۴ ساعته فعال است، می‌تواند به‌صورت نامحسوس هزینهٔ انرژی بیشتری نسبت به قوری‌ای که جایگزین کرده است، ایجاد کند.

راه‌اندازی و تأیید عملکرد

• دمای خروجی سینک را با یک دماسنج کالیبره‌شده اندازه‌گیری کرده و نتیجه را ثبت کنید.
• آزمون ایمنی شیر مخلوط‌کننده دما (TMV): تأمین آب گرم را قطع کنید و اطمینان حاصل کنید که دمای خروجی به دمای سرد کاهش می‌یابد یا جریان کاملاً متوقف می‌شود.
• نام سازنده، مدل و شمارهٔ گواهینامهٔ شیر مخلوط‌کننده دما (TMV) را ثبت کنید و در دفتر ثبت عملکرد، بازبینی‌های دوره‌ای هر شش یا دوازده ماه را برنامه‌ریزی کنید.
• تأییدیهٔ وراس (WRAS) را برای هر دوی بویلر و شیر آب تأیید کنید و گواهی تأیید را در دفترچهٔ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری (O&M) ثبت نمایید.
• نوع دستگاه جلوگیری از بازگشت جریان (backflow device) و فاصلهٔ زمانی سرویس‌دهی آن را تأیید کنید.
• در مواردی که اعمال می‌شود، اعلامیهٔ نصب بدون مخزن باز (unvented installation declaration) را نگهداری کنید.

مشخص‌کردن روی کاغذ بخش آسانی است. حالت خرابی تقریباً همیشه به دلیل فقدان سند در زمان راه‌اندازی (commissioning) است، نه فقدان محصول.

درباره نویسنده

این راهنما توسط تیم فنی شرکت ژجیانگ شیندونگ ویرایش شده است، تولیدکنندهٔ لوازم بهداشتی از جنس برنج و فولاد ضدزنگ، دستگاه‌های توزیع آب جوش، نقاط تأمین آب آشامیدنی و قطعات لوله‌کشی سفارشی (OEM) که به واردکنندگان، پیمانکاران و طراحان تأمین می‌شود. برای پرسش‌های فنی: www.cn-xindong.com .